Η γνώση του σταφυλιού και του κρασιού είναι τόσο παλιά όσο η πολιτιστική ιστορία της ανθρωπότητας. Η μέτρια κατανάλωση κρασιού μπορεί να είναι ευεργετική σε υγιή άτομα. Είναι επίσης γνωστό από την αρχαιότητα ότι μπορεί να προκαλέσει οξεία και χρόνια βλάβη όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες.

Ποια η ευεργητική του δράση;

Οι πολυφαινόλες, μεταξύ των οποίων η ρεσβερατρόλη, έχουν συμμετέχει σε μεγάλο αριθμό επιστημονικών ερευνών in vivo και in vitro για τις αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες.

Η χρήση αλοιφών που περιέχουν πολυφαινόλες μπορεί να είναι επωφελείς για τη θεραπεία και την πρόληψη ορισμένων ασθενειών του δέρματος και των αρθρώσεων.

Για δεκαετίες, το κόκκινο κρασί πιστεύεται ότι έχει ευεργετικά αποτελέσματα και στην καρδιαγγειακή υγεία. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, αυτή η άποψη άρχισε να αποτελεί αντικείμενο σοβαρής επιστημονικής έρευνας που σχετίζεται με το φαινόμενο που αναφέρεται από τους αγγλοσαξονικούς γιατρούς ως το «γαλλικό παράδοξο»: Πώς να εξηγηθεί το γεγονός ότι οι Γάλλοι από τη νοτιοδυτική Γαλλία, που καταναλώνουν μεγάλο αριθμό ζωικών λιπών, εμφανίζουν λιγότερο συχνά καρδιαγγειακά νοσήματα από τους συμπατριώτες τους στη βόρεια Γαλλία;

Ένα στοιχείο της απάντησης, εκτός από το επιχείρημα της τακτικής κατανάλωσης φρέσκων φρούτων και λαχανικών, είναι το κόκκινο κρασί. Το κόκκινο κρασί είναι αντιοξειδωτικό, αντιπηκτικό, έχει αντιφλεγμονώδη δράση και αγγειοδιασταλτικά αποτελέσματα. Είναι επίσης αναστολέας της κυτταρικής διαίρεσης.

Τι ποσότητα κρασιού μπορούμε να καταναλώνουμε;

Σε υγιή άτομα, η κατανάλωση μέτριας ποσότητας, 1 έως 2 ποτηράκια κρασιού την ημέρα, μπορεί να μειώσει τη θνησιμότητα λόγω των καρδιαγγειακών παθήσεων. Ωστόσο, αυτή η ποσότητα δεν ενδύκνειται σε έγκυες γυναίκες, σε παιδιά και σε ασθενείς με διάφορες οργανικές, ιδιαίτερα ηπατικές, ασθένειες καθώς και σε περίπτωση τακτικής χορήγησης ορισμένων φαρμάκων.

Η μέτρια κατανάλωση κρασιού σχετίζεται με την ευζωία και μακροζωία

Το σταφυλέλαιο προερχόμενο από το κουκούτσι, η ρεσβερατρόλη και οι τανίνες που ανήκουν στις πολυφαινόλες, έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά και έχουν συνδεθεί με την ανανέωση των κυττάρων. Ειδικά η ρεσβερατρόλη πιστεύεται ότι είναι ακόμα πιο ισχυρό αντιοξειδωτικό από τις βιταμίνες C, βιταμίνη Ε και βήτα καροτίνη.

grapes

Πηγή: Pixabay

Στην αιγυπτιακή πάπυρο με ημερομηνία 1550 π.Χ. αναφέρθηκαν οι καλλυντικές ιδιότητες των σταφυλιών, ενώ ο διάσημος Έλληνας γιατρός Ιπποκράτης συνέστησε το κρασί ως απολυμαντικό και επουλωτικό φάρμακο. Το συνέστησε επίσης για τη θεραπεία των καρδιολογικών παθήσεων.

Υπάρχουν πολλές παροιμίες και ρήσεις της λαϊκής σοφίας που επαινούν τις αρετές του θεϊκού ποτού σε χώρες με αμπελουργική κουλτούρα, που μαρτυρούν την εμπειρική χρήση του κρασιού ως ένα από τα λαϊκά φάρμακα

 

“Το κρασί, αν χρησιμοποιηθεί κατάλληλα και με μέτρο, ανάλογα με τον άνθρωπο, είναι άριστο τόσο για την υγεία, όσο και για την αρρώστια.”
Ιπποκράτης, 460-377 π.Χ., Πατέρας της Ιατρικής

Τι λένε οι έρευνες;

Οι έρευνες γύρω από για τα σταφύλια έχουν ενταθεί σε σημαντικό βαθμό. Ο πολτός τους είναι πολύ πλούσιος σε μικροστοιχεία και μεταλλικά άλατα. Τα κουκούτσια και ο φλοιός περιέχουν τις περίφημες πολυφαινόλες. Αυτά τα μόρια ευθύνονται για την ισχυρή αντιοξειδωτική τους δράση, την εξουδετέρωση των ελεύθερων ριζών και την μείωση της κυτταρικής γήρανσης. Οι πολυφαινόλες εκτιμώνται επίσης για την βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος και την υποστήριξη των ινών του κολλαγόνου και της ελαστίνης για τη διατήρηση της νεανικής επιδερμίδας.

Η ρεσβερατρόλη αναγνωρίζεται ως η πιο αποτελεσματική στην καταπολέμηση της γήρανσης. Δύο από τα βασικά της οφέλη είναι η ικανότητά να καταπολεμά διάφορους τύπους καρκίνου, εμποδίζοντας την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων και τη δυνατότητά της να καταπολεμά καρδιαγγειακά νοσήματα, εμποδίζοντας την καταστροφή των αιμοφόρων αγγείων, μειώνοντας την κακή χοληστερόλη και αυξάνοντας την καλή χοληστερόλη.

Οι ερευνητές έχουν επίσης προσδώσει στη ρεσβερατρόλη την ρύθμιση της ινσουλίνης και έτσι την αποτροπή του διαβήτη τύπου 2. Επίσης βοηθά στην πρόληψη παθήσεων που σχετίζονται με τη φλεγμονή, όπως διάφορα αυτοάνοσα νοσήματα.

Κόκκινο κρασί και νευροεκφυλισμός

Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει ότι οι πολυφαινολες και ειδικά η ρεσβερατρόλη στο κόκκινο κρασί μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της νόσου του Αλτσχάιμερ. Σε μια σειρά εργαστηριακών δοκιμών, βρέθηκε να βοηθά στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου και στην απομάκρυνση της επιβλαβούς συσσώρευσης πλακών στον εγκέφαλο.

Το εύρημα, δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Journal of Biological Chemistry και επιβεβαιώνει ότι η μέτρια κατανάλωση κόκκινου κρασιού μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της νόσου του Αλτσχάιμερ, καθώς και της άνοιας που σχετίζεται με την ηλικία.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τους νευροβιολόγους Philippe Marambaud και Peter Davies, λένε ότι η μελέτη τους εντοπίζει επίσης μια άγνωστη χημική οδό που μπορεί κάποια μέρα να αξιοποιηθεί για να σχεδιάσει νέα φάρμακα για την καταπολέμηση της νόσου του Αλτσχάιμερ. Φυσικά απαιτείται περαιτέρω έρευνα.

Ιδιότητες του κρασιού στη θεραπεία κατά του στρες

Νέα έρευνα αποκάλυψε ότι η ρεσβερατρόλη εμφανίζει αγχολυτικές ιδιότητες εμποδίζοντας την έκφραση ενός ενζύμου που σχετίζεται με τον έλεγχο του στρες στον εγκέφαλο.

Επίσης, σύμφωνα με την Ένωση Άγχους και Κατάθλιψης της Αμερικής, η ρεσβερατρόλη μπορεί να είναι μια αποτελεσματική εναλλακτική λύση στα φάρμακα για τη θεραπεία ασθενών που πάσχουν από κατάθλιψη και διαταραχές άγχους.

Λευκό ή κόκκινο κρασί;

Το κόκκινο και το λευκό κρασί έχουν πολύ παρόμοια διατροφικά προφίλ. Ωστόσο, το κόκκινο κρασί έχει ελαφρώς υψηλότερα επίπεδα ορισμένων βιταμινών και μετάλλων.

wine

πηγή: Pixabay

Μελέτη των ερευνητών του West Virginia University, διαπίστωσε ότι τόσο το λευκό όσο και το κόκκινο κρασί εξουδετερώνουν κάποιους τύπους βακτηρίων που μπορούν να προκαλέσουν τροφική δηλητηρίαση, διάρροια και άλλες ενοχλήσεις που σχετίζονται με τη διατροφή.

Το λευκό κρασί είναι γνωστό ότι βελτιώνει την υγεία της καρδιάς και μπορεί να αποτρέψει καρδιακές παθήσεις. Ωστόσο, το κόκκινο κρασί περιέχει, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, τη ρεσβερατρόλη που προστατεύει τα αιμοφόρα αγγεία από τη δημιουργία αθηρωματικών πλακών και μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Θερμιδικά επίσης, ένα ποτήρι κόκκινο κρασί περιέχει 125-130 θερμίδες, ενώ ένα ποτήρι λευκό κρασί μόλις 121 θερμίδες. Το κόκκινο κρασί περιέχει υψηλότερα επίπεδα πυριτίου από το λευκό κρασί, που σημαίνει ότι αυξάνει την πυκνότητα των οστών και μειώνει την πιθανότητα οστεοπόρωσης.

Συμπέρασμα

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η απόλαυση ενός ή δύο ποτηριών κρασιού κάθε μέρα μπορεί να είναι μέρος μιας υγιεινής διατροφής. Το κλειδί είναι μετριοπάθεια. Ανεξάρτητα από τα πιθανά οφέλη για την υγεία, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό.

Παρά τα πιθανά οφέλη, οι επίσημες οδηγίες δεν συνιστούν στα άτομα να αρχίσουν να πίνουν ή να πίνουν περισσότερo για οποιονδήποτε λόγο. Τελικά, τα οφέλη που συνδέονται με το κόκκινο κρασί οφείλονται στις ευεργετικές ιδιότητες της ρεσβερατρόλης. Η κατανάλωση σταφυλιών και μούρων μπορεί, επομένως, να είναι μια πιο υγιεινή επιλογή.

REFERENCES

Moreno-Arribas, M.V.; Bartolomé, B.; Peñalvo, J.L.; Pérez-Matute, P.; Motilva, M.J. Relationship between Wine Consumption, Diet and Microbiome Modulation in Alzheimer’s Disease. Nutrients 2020, 12, 3082.

M. Gaziano, J.E. Buring, J. L. Breslow, S.Z. Goldhaber, B. Rosner, M. VanDenburgh, W. Willett, C.H. Hennekens.: “Moderate alcohol intake increased levels of high-density lipoprotein and its subfractions, and decreased risk of myocardial infarction”, New Engl. J. Med., Vol. 329, (1993), pp. 1829–1834.

Frankel, A. L. Waterhouse, J. E. Kinsella: “Inhibition of human LDL oxidation by resveratrol”, Lancet, Vol. 341. (1993), pp. 1103–1104.

An Integrated View of the Effects of Wine Polyphenols and Their Relevant Metabolites on Gut and Host Health Cueva et al., Molecules, 2017

C.L. Hart, G. D. Smith, D. J. Hole, V. M. Hawthorne: “Alcohol consumption and mortality from all causes, coronary heart disease, and stroke: results from a prospective cohort study of Scottish men with 21 years of follow up”, Brit. Med. J., Vol. 318, (1999), pp. 1725–1729.

Miyagi, K. Miwa, H, Inoue: “Inhibition of human low-density lipoprotein oxidation by flavonoids in red wine and grape juice”, Am J Cardiol., Vol. 80. (1997), pp. 1627–1631

Lugasi, A. Blázovics, E. Dworschak J. Fehér: “Cardio-protective effect of red wine as reflected in the literature (Hungarian)”, Orv Hetil., Vol. 138, (1997), pp. 673–678.

J. Mukamal, W.T. Longstreth, M.A. Mittleman R.M. Crum, D.S. Siscovick: “Alcohol consumption and subclinical findings on magnetic resonance imaging the brain in older adults: the cardiovascular health study”, Stroke, Vol. 32, (2001), pp. 1939–1946.

 

 

 

 

 

Ο κιρκάδιος ρυθμός αφορά οποιαδήποτε βιολογική διαδικασία παρουσιάζει ενδογενή περιοδική μεταβολή στη διάρκεια ενός 24ώρου.

Αυτός ο ρυθμός ορίζεται από ένα κιρκάδιο ρολόι και έχει παρατηρηθεί σε πολλούς ζωντανούς οργανισμούς, όπως σε φυτά, ζώα, μύκητες και κυανοβακτήρια.

Ο κιρκάδιος ρυθμός ελέγχεται από πολλαπλά γονίδια που είναι υπεύθυνα για μια ποικιλία σημαντικών λειτουργιών, συμπεριλαμβανομένων των καθημερινών ορμονικών διακυμάνσεων, της θερμοκρασίας του σώματος, του μεταβολισμού, της πέψης και της πείνας.

Ο κιρκάδιος ρυθμός ελέγχει την μνήμη (ο σχηματισμός μακροχρόνιων αναμνήσεων συμβαίνει κατά τη διάρκεια του ύπνου).

Επίσης ρυθμίζει το χρόνο έκκρισης των ορμονών (για παράδειγμα, οι ορμόνες που ελέγχουν την ανάπτυξη του σώματος λειτουργούν κυρίως τη νύχτα) και βοηθά στη  θεραπεία του σώματος.

κιρκάδιος ρυθμός

πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/Κιρκάδιος_ρυθμός

Κιρκάδιος ρυθμός και εγκέφαλος

Στους ανθρώπους και τα ζώα, τα κιρκάδια μοτίβα ακολουθούν έναν 24ωρο κύκλο ο οποίος κατευθύνεται από το κιρκαδικό κέντρο ελέγχου του εγκεφάλου, που ονομάζεται υπερχασματικός πυρήνας (SCN), και βρίσκεται στον υποθάλαμο. Η ανατολή και η δύση του ήλιου είναι κυριολεκτικά ενσωματωμένη στη νευροβιολογία μας.

Ημέρα και νύχτα

Κατά τη διάρκεια της ημέρας, κυρίως η έκθεση στο φως σηματοδοτεί την εγρήγορση και την ενεργοποίηση του οργανισμού. Καθώς πέφτει η νύχτα, ξεκινά η παραγωγή μελατονίνης, μιας ορμόνης που προωθεί τον ύπνο και, στη συνέχεια, συνεχίζει να μεταδίδει σήματα που μας βοηθούν να παραμένουμε κοιμισμένοι όλη τη νύχτα.

Το κιρκαδικό ρολόι συνδέεται με τη γήρανση και την ευημερία

Οι εσωτερικές λειτουργίες του κιρκάδιου ρολογιού είναι περίπλοκες.  Δύο μελέτες από τον Ιούνιο του 2013 έχουν ανακαλύψει συγκεκριμένες πρωτεΐνες να ευθύνονται στην ρύθμισή του. 

Συγκεκριμένα, μελέτη από το MIT που δημοσιεύθηκε στο Cell δείχνει ότι μια πρωτεΐνη που ονομάζεται SIRT1 παίζει βασικό ρόλο στον έλεγχο των κιρκάδιων ρυθμών. Η ίδια πρωτεϊνη προστατεύει από υποκείμενες ασθένειες της γήρανσης.

Κιρκάδιος ρυθμός και μεταβολισμός

Μελέτες διαπίστωσαν ότι όταν διαταράσσεται ο κιρκάδιος ρυθμός πχ σε άτομα που εργάζονται νυχτερινές βάρδιες, μπορεί να προκύψουν προβλήματα υγείας, όπως η παχυσαρκία, μεταβολικές διαταραχές, διαβήτης τύπου 2, αυτοάνοσες ασθένειες, καρκίνος, σκλήρυνση κατά πλάκας ακόμα και άνοια.

Ερευνητές στο εργαστήριο του Guarente στο MIT διερευνούν επίσης τη σχέση μεταξύ υγείας, κιρκαδικής λειτουργίας και διατροφής. Φαίνεται ότι οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά μπορεί επηρεάσουν τον κιρκάδιο ρυθμό.

Μια πρωτεϊνη, η p75NTR παράγεται σε έναν κύκλο 24 ωρών και συγχρονίζεται με τον φυσικό κιρκάδιο ρυθμό των κυττάρων. Η p75NTR υπάρχει στο ήπαρ και στα λιπώδη κύτταρα και ρυθμίζει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Η πτώση των επιπέδων p75NTR λόγω διαταραχής του νυχτερινού ύπνου προκάλεσε διαταραχές στο ήπαρ, καθώς και σε γονίδια που ρυθμίζουν το μεταβολισμό της γλυκόζης και των λιπιδίων.

Κιρκάδιος ρυθμός και κορτιζόλη

Η κορτιζόλη είναι ορμόνη, το κύριο φυσικό γλυκοκορτικοειδές που συντίθεται από τον φλοιό των επινεφριδίων.

Η κορτιζόλη έχει έναν από τους πιο ξεχωριστούς και συναρπαστικούς κιρκάδιους ρυθμούς στην ανθρώπινη φυσιολογία. Παράγεται τις πρωινές ώρες και μειώνεται κατά τη διάρκεια της μέρας. Καθώς κοιμόμαστε τη νύχτα, η παραγωγή κορτιζόλης ανεβαίνει ξανά στο ημερήσιο ζενίθ νωρίς το πρωί. Η κιρκαδική ρυθμική έκκριση κορτιζόλης είναι σημαντική για την υγεία.

Όποια διαταραχή στη έκκρισή της μπορεί να έχει πολλές άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η απώλεια μυϊκής μάζας, η εναπόθεση λίπους, η υπεργλυκαιμία, η αντίσταση στην ινσουλίνη, η οστεοπόρωση, η καταστολή της ανοσολογικής αντίδρασης και η ελαττωμένη παραγωγή συνδετικού ιστού που μπορεί να οδηγήσει σε φτωχή επούλωση τραυμάτων.

Είμαστε όλοι προγραμματισμένοι να κοιμόμαστε και να ξυπνάμε νωρίς;

Ενώ η διαδικασία του ύπνου συμβαίνει συνήθως τη νύχτα, υπάρχει μια σειρά ωρών κατά τις οποίες μπορεί να κοιμηθεί κάποιος. Μερικοί ανθρώποι  προγραμματίζονται να κοιμούνται από νωρίς το βράδυ έως νωρίς το πρωί, ενώ άλλοι κοιμούνται και ξυπνούν αργά.

Η κιρκάδια τάση ενός ατόμου μπορεί να επηρεάσει τις συναισθηματικες του δεξιοτήτες, όπως την αποφασιστικότητα, την κριτική σκέψη και την προδιάθεση για ψυχολογικές διαταραχές.

Πώς επηρεάζει ο κιρκάδιος ρυθμός τη ψυχολογία;

Ένας ακανόνιστος κιρκάδιος ρυθμός μπορεί να έχει αρνητική επίδραση στην ψυχολογία ενός ατόμου και μπορεί να οδηγήσει σε διάφορα προβλήματα υγείας, όπως διαταραχές της διάθεσης, κατάθλιψη, άγχος, διπολική διαταραχή και εποχιακή συναισθηματική διαταραχή. 

Πολλαπλές μελέτες δείχνουν αυξημένο επιπολασμό της κατάθλιψης σε εργαζόμενους νυκτερινής βάρδιας. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι όσοι ξενυχτούν μπορεί να έχουν μεγαλύτερη προδιάθεση για ψυχολογικές διαταραχές. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι πρωινοί τύποι έχουν μεγαλύτερη ικανότητα αντιμετώπισης των στρεσογόνων καταστάσεων και λιγότερα ψυχολογικά προβλήματα.

Η σωστή ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού

Η έκθεση στο φως το πρωί βοηθά στο συγχρονισμό του ρολογιού. Η έκθεση σε έντονο φως τη νύχτα, συμπεριλαμβανομένων των φωτεινών τεχνητών φώτων και του χρόνου οθόνης σε φορητούς υπολογιστές, tablet και τηλέφωνα, μπορεί να προκαλέσει διαταραχή στον ύπνο και μπορεί να συμβάλει στην επιδείνωση της διάθεσης με αρνητικές συνέπειες για την υγεία.

Η λειτουργία του κιρκάδιου ρολογιού στον σύγχρονο κόσμο

Έχουμε εξελιχθεί εδώ και χιλιετίες ώστε οι εποχιακοί κύκλοι ύπνου-αφύπνισης να αντικατοπτρίζουν τις ώρες ανατολής και δύσης του ηλίου. Πριν από την έλευση του ηλεκτρικού ρεύματος, οι κιρκάδιοι ρυθμοί μας συντονίστηκαν άμεσα από τη Φύση.

Στον σύγχρονο κόσμο το βιολογικό μας ρολόι βραχυκυκλώνεται καθώς κοιμόμαστε, ξυπνάμε και εργαζόμαστε ανεξάρτητα από τις ώρες ανατολής και δύσης του ήλιου, ή μέρα και νύχτα.

Προηγούμενα ευρήματα έχουν δείξει ότι η έκθεση σε φυσικό φως καθ ‘όλη τη διάρκεια της ημέρας όχι μόνο βελτιώνει την απόδοση στο χώρο εργασίας αλλά εναρμονίζει τον κιρκάδιο κύκλο.

Στις αναπτυσσόμενες χώρες, οι άνθρωποι δεν εστιάζουν στον τρόπο που το καθημερινό τους πρόγραμμα αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων ασθενειών.  

Η αλλαγή του τρόπου ζωής αποτελεί καθαρά προσωπική επιλογή. 

References

https://en.wikipedia.org/wiki/Sleep

Boyd, J. (2012). Plants use circadian rhythms to prepare for battle with insects. News.rice.eduhttp://news.rice.edu/2012/02/15/plants-use-circadian-rhythms-to-prepare-for-battle-with-insects/

Chapurlat, E., Anderson, J., Ågren, J., Friberg, M., & Sletvold, N. (2018). Diel pattern of floral scent emission matches the relative importance of diurnal and nocturnal pollinators in populations of Gymnadenia conopsea, 711–721. http://doi.org/10.1093/aob/mcx203

Merrow, M., Spoelstra, K., & Roenneberg, T. (2005). The circadian cycle: daily rhythms from behaviour to genes. EMBO Reports, 6(10), 930–5. http://doi.org/10.1038/sj.embor.7400541

Zarrinpar, A., Chaix, A., & Panda, S. (2015). Daily Eating Patterns and Their Impact on Health and Disease. Trends in Endocrinology & Metabolism, xx(2), 1–15. http://doi.org/10.1016/j.tem.2015.11.007

Brown, T. M. (2016). Using light to tell the time of day: sensory coding in the mammalian circadian visual network. The Journal of Experimental Biology, 219(12), 1779–1792. http://doi.org/10.1242/jeb.132167

Berson, D. M. (2002). Phototransduction by Retinal Ganglion Cells That Set the Circadian Clock. Science, 295(5557), 1070–1073. http://doi.org/10.1126/science.1067262

Gaggioni, G., Maquet, P., Schmidt, C., Dijk, D., & Vandewalle, G. (2014). Neuroimaging, cognition, light and circadian rhythms. Frontiers in Systems Neuroscience, 8(July), 126. http://doi.org/10.3389/fnsys.2014.00126

Espiritu, R. C., Kripke, D. F., Ancoli-Israel, S., Mowen, M. A., Mason, W. J., Fell, R. L., … Kaplan, O. J. (1994). Low illumination experienced by San Diego adults: Association with atypical depressive symptoms. Biological Psychiatry, 35(6), 403–407. http://doi.org/10.1016/0006-3223(94)90007-8

Roenneberg, T., & Merrow, M. (2016). The Circadian Clock and Human Health. Current Biology, 26(10), R432–R443. http://doi.org/10.1016/j.cub.2016.04.011

Figueiro, M. G., Steverson, B. C., Heerwagen, J., & Rea, M. S. (2014). Circadian light and its impact on alertness in office workers : A field study, 1–13.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Το 1997, ο όρος μυϊκή δυσμορφική διαταραχή, αναφερόμενη και ως “bigorexia nervosa” επινοήθηκε για να περιγράψει την παρακάνω αναπτυσσόμενη κατάσταση.

Είναι γνωστό από διάφορες μελέτες ότι οι άντρες γενικά δεν εμφανίζουν συχνά την επιθυμία για απώλεια βάρους αντί αυτού μάλιστα έχουν την τάση να αυξήσουν το βάρος τους. Αυτή η αύξηση βάρους στοχεύει σε ένα πιο έντονα μυϊκό και μερικές φορές με το ελάχιστο ποσοστό λίπους σώμα. 

Ενώ κάποτε οι διατροφικές διαταραχές θεωρούνταν αποκλειστικά γυναικεία υπόθεση, τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να απασχολούν τους ειδικούς και οι διατροφικές διαταραχές που διαγιγνώσκονται και σε άνδρες όλων των ηλικιών, από παιδιά έως μεγαλύτερους ενήλικες.

Τί λένε οι έρευνες;

Διάφορες έρευνες μέχρι σήμερα, δείχνει ότι οι ανησυχίες για το βάρος και την εικόνα του σώματος των ανδρών είναι διαφορετικές από αυτές των γυναικών. 

Οι άντρες αντιπροσώπευαν περίπου το 10% των ασθενών με νευρική ανορεξία και νευρική βουλιμία στη μελέτη Weltzin (2005), με τον αριθμό των ανδρών που πάσχουν από νευρική βουλιμία να είναι περισσότεροι από εκείνους που πάσχουν από νευρική ανορεξία. Ωστόσο, το 2007, μια μελέτη ανέφερε ότι το 25% των περιπτώσεων ανορεξίας και βουλιμίας είναι άνδρες (Hudson, Hiripi, Pope, & Kessler, 2007). Το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας αναφέρει ότι περίπου ένα εκατομμύριο άνδρες αντιμετωπίζουν διατροφικές διαταραχές (2008), κάτι που είναι πιθανώς υποτιμημένο.

Ποιες οι αιτίες της μυϊκής δυσμορφικής διαταραχής;

Στις αιτίες συμπεριλαμβάνονται οι σωματικές και ψυχολογικές τραυματικές εμπειρίες, που μπορεί να ποικίλλουν με πολλούς τρόπους, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης και του εκφοβισμού στην παιδική ηλικία. Ο παιδικός εκφοβισμός είναι συχνός σε άνδρες, οι οποίοι μπορεί να αντιδράσουν σε αυτό το τραύμα με συνειδητή ή ασυνείδητη προσκόλληση στο σχήμα του σώματός τους. Με το να γίνονται σωματικά “μεγαλύτεροι”, οι άνδρες προσπαθούν να προστατευτούν από το να είναι συνεχές θύματα επιθετικότητας (Morgan, 2008).

Είναι αρκετά συχνό, οι ανδρες που εμφανίζουν διατροφικές διαταραχές να ασκούνται και υπερβολικά. Αυτό μπορεί να γίνει τρομερά εθιστικό και να οδηγησει στην Anorexia athleticism ή Bigorexia  nervosa ή  Μυϊκή δυσμορφική διαταραχή (ΜΔΔ).

Μερικοί άνδρες χρησιμοποιούν την άσκηση ως αντισταθμιστική συμπεριφορά στη θερμιδική πρόσληψη ενώ άλλοι παγιδεύονται σε έναν φαύλο κύκλο άσκησης για απώλεια βάρους ώστε να αποκτήσουν καλύτερη υγεία ενώ παράλληλα τηρούν μία αυστηρώς στερητική διατροφή, με αποτέλεσμα την πείνα και τον υποσιτισμό. Τελικά, επηρεάζονται και άλλοι τομείς της ζωής του ατόμου, όπως η εργασία, οι κοινωνικές δραστηριότητες ή η εμφάνιση έντονων προβλημάτων στη λήψη των καθημερινών ευθυνών και αποφάσεων (Morgan, 2008).

Στη μυϊκή δυσμορφική διαταραχή (ΜΔΔ) οδηγείται τελικά ένα άτομο που διακατέχεται από υπερβολική ανησυχία ή εμμονή με ορισμένα μέρη του σώματός του, τα οποία πιστεύει ότι είναι εξαιρετικά ελκυστικά. Στη μυϊκή δυσμορφική διαταραχή (ΜΔΔ), ένα άτομο επικεντρώνεται ειδικά στη μυϊκή μάζα ή στο μέγεθος του σώματος, δηλαδή σ’ έναν υποτύπο σωματικής δυσμορφικής διαταραχής (Pope, Phillips, & Olivardia, 2002). Πολλοί άνδρες που πάσχουν από μυϊκή δυσμορφική διαταραχή (ΜΔΔ), πάσχουν ταυτόχρονα και από διατροφική διαταραχή. (Morgan, 2008).

Μυϊκή δυσμορφική διαταραχή και στεροειδείς/αυξητικές ορμόνες

Η χρήση ουσιών όπως στεροειδών και αυξητικών ορμονών είναι πολύ συνηθισμένο σε άτομα που πάσχουν από μυϊκή δυσμορφική διαταραχή (ΜΔΔ). Το ποσοστό χρήσης αναβολικών στεροειδών μεταξύ νεαρών ανδρών είναι περίπου ίσο με αυτό της ανορεξίας και της βουλιμίας σε νεαρές γυναίκες . Οι Pope et al. (2002) δηλώνουν ότι πάνω από 2 εκατομμύρια άνδρες όλων των ηλικιών στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χρησιμοποιήσει αναβολικά στεροειδή κάποια στιγμή. Αυτά τα φάρμακα προκαλούν γρήγορες αλλαγές στη μυϊκή μάζα και έχουν πολύ λίγες αρχικές παρενέργειες για τον χρήστη. Ωστόσο, η μακροχρόνια χρήση έχει συνδεθεί με πολλές σωματικές και ψυχολογικές επιπλοκές. Μερικές από τις ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η διόγκωση του προστάτη, υψηλή χοληστερόλη, ηπατικά προβλήματα, κατάθλιψη και αυτοκτονικές τάσεις ως στερητικό σύμπτωμα (Mosley, 2008).

Μυϊκή δυσμορφική διαταραχή και ΜΜΕ

Καθοριστικός παράγοντας στη ζωή των αντρών έχουν παίξει και τα μέσα μαζικής δικτύωσης. Η συχνότητα των εικόνων που δείχνουν ημιγυμνούς, καλογυμασμένους άντρες τα τελευταία 30 χρόνια είναι τραγικά αυξημένη. Αυτό το εύρημα, σε συνδυασμό με την αλλαγή των εκάστοτε προτύπων ομορφιάς που παρουσιάζουν τους άντρες με έντονο μυϊκό σύστημα, είχε σημαντική επιρροή στα τρέχοντα ιδανικά της ανδρικής εικόνας (Halliwell, Dittmar, & Orsborn, 2007).

Η μυϊκή δυσμορφική διαταραχή και αντιμετώπιση 

Η εστίαση σε ζητήματα που είναι μοναδικά για τους άνδρες, όπως το ιστορικό βάρους, η σεξουαλική κακοποίηση, το τραύμα, ο προσανατολισμός του φύλου, η εικόνα του σώματος, η κατάχρηση της άσκησης, οι πιέσεις των διαδυκτιακών μέσων και η ανδρική κατάθλιψη και  ντροπή, μπορεί τελικά να οδηγήσουν σε βελτιωμένες τεχνικές παρέμβασης. Αυτή η προσέγγιση πρέπει να συνδυαστεί και με άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά και στις γυναίκες, όπως η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία, το ψυχόδραμα και άλλες ψυχοθεραπευτικές μέθοδοι.

Η συνεχής ενημέρωση και η συνειδητοποίηση αυτών των θεμάτων είναι μια κρίσιμη πτυχή για την κινητοποίηση και τη θεραπεία. Επίσης, η ευαισθητοποίηση μπορεί, με τη σειρά της, να προωθήσει περιβάλλοντα στα οποία οι άνδρες μπορούν να μιλήσουν για τα τρόφιμα και το σώμα τους. Πολλοί άνδρες δεν αναγνωρίζουν καν αυτά τα ζητήματα, καθώς οι διατροφικές διαταραχές θεωρούνται σε μεγάλο βαθμό ως πρόβλημα των γυναικών. Η διαταραχή που κρύβεται πίσω από την υπερβολική άσκηση συχνά αγνοείται, καθώς η υπερβολική άσκηση μπορεί να δημιουργήσει μια παραπλανητικά υγιή εξωτερική εμφάνιση, σε αντίθεση με την ανορεξία, τη βουλιμία.

Η προώθηση μιας αποδεκτής κουλτούρας, η οποία επιτρέπει την ευπάθεια στους άνδρες μπορεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον στο οποίο οι αναφορές ανδρών θα βελτιώνονταν στη συχνότητα και την ακρίβεια. Η Εκτίμηση Διατροφικής διαταραχής για Άνδρες (EDAM) είναι ένα εργαλείο αξιολόγησης διατροφικών διαταραχών σε άνδρες, και βρίσκεται υπό μεγάλη ανάπτυξη.

Αρκετοί εξειδικευμένοι θεραπευτές και επιστήμονες σωματικής και ψυχικής υγείας δουλεύουν πάνω στις δυσλειτουργικές πεποιθήσεις και γνωσίες που αφορούν κυρίως την εικόνα του σώματος και βοηθούν τους θεραπευόμενους να αναγνωρίσουν τις επιπτώσεις της διαταραγμένης σκέψης τους στη ζωή τους ώστε να αναγνωρίσουν τις παθολογικές συμπεριφορές που οδηγούν στη νοσηρότητα και να βρουν την ισορροπία στη ζωή τους.

REFERENCES

American Psychiatric Association Work Group on Eating Disorders. Practice guidelines for the treatment of patients with eating disorders. 2006. Retrieved from http://www.psychiatryonline.com/pracGuide/loadGuidlinePdf.aspx?file=EatingDisorders3ePG_04-28-06.

Andersen A. Eating disorders in males: Critical questions. In: Lemberg R., editor; Cohn L., editor. Eating disorders: A reference sourcebook. Phoenix, AZ: Oryx Press; 1999. pp. 73–79.

Blouin A. Goldfield G. Body image and steroid use in male bodybuilders. International Journal of Eating Disorders. 1994;18:159–165.

Carlat D. J. Camargo C. A. Herzog D. B. Eating disorders in males: A report on 135 patients. American Journal of Psychiatry. 1997;154:1127–1132.

Connors M. E. Worse W. Sexual abuse and eating disorders: A review. International Journal of Eating Disorders. 1993;13:1–11.

Grossbard J. Lee C. Neighbors C. Larimer M. Body image concerns and contingent self-esteem in male and female college students. Sex Roles. 2008;60:198–207.

Halliwell E. Dittmar H. Orsborn A. The effects of exposure to muscular male models among men: Exploring the moderating role of gym use and exercise motivation. Body Image. 2007;4:278–287.

Morgan J. The invisible man: A self-help guide for men with eating disorders, compulsive exercise, and bigorexia. New York, NY: Routledge; 2008.

Ο μηχανισμός πίσω από την τροφική δυσανεξία θεωρείται ως ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα στην σύγχρονη ιατρική. Πολλοί άνθρωποι αποφεύγουν τα τρόφιμα λόγω παρεξηγήσεων και όχι αληθινών δυσανεξιών.

Τι είναι οι τροφικές δυσανεξίες;

Οι τροφικές δυσανεξίες δεν είναι αυτοάνοσες αντιδράσεις, αλλά προκαλούνται από την έλλειψη συγκεκριμένων ενζύμων, σημαντικών στον μεταβολισμό κάποιων τροφών, όπως η λακτόζη στο γάλα. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει μεμονωμένα συμπτώματα όπως αέρια, φούσκωμα ή διάρροια. Συχνά δεν είναι σαφές γιατί ένα άτομο είναι ευαίσθητο σε ορισμένα τρόφιμα.

Πότε εμφανίζεται μια τροφική δυσανεξία;

Συνήθως τα συμπτώματα εμφανίζονται μετά την κατανάλωση κάποιας ύποπτης τροφής. Στην περίπτωση των γαλακτοκομικών το σώμα δεν μπορεί να μεταβολίσει τη λακτόζη, μια φυσική ζάχαρη που βρίσκεται στο γάλα, το γιαούρτι και τα μαλακά τυριά. Ένας ειδικός γιατρός μπορεί συνήθως να διαγνώσει μια δυσανεξία εξετάζοντας τα συμπτώματά και το ιατρικό ιστορικό.

Μερικοί άνθρωποι επίσης, δυσκολεύονται να μεταβολίσουν το σιτάρι και έτσι αισθάνονται φούσκωμα, αέρια, διάρροια, αδιαθεσία και πόνο στο στομάχι μετά την κατανάλωση κάποιου αρτοποιήματος. Συνήθως η έννοια της δυσανεξίας παρερμηνεύεται και συγχέεται. Η ευαισθησία (μη ανοχή) σε ένα τρόφιμο δεν συμπίπτει πάντα με τον όρο δυσανεξία.

Σε άλλες περιπτώσεις , ένοχος σε μια ευαισθησία μπορεί να είναι πρόσθετο τροφίμων ή ένας χημικός ή μολυσματικός παράγοντας όπως: το γλουταμινικό νάτριο (MSG), τεχνητά γλυκαντικά, τοξίνες, ιοί, βακτήρια ή παράσιτα που έχουν μολύνει τα τρόφιμα, τεχνητά χρώματα τροφίμων, συντηρητικά ή βελτιωτικά γεύσης.

Η δυσανεξία στη γλουτένη

Πολλοί άνθρωποι κόβουν τη γλουτένη από τη διατροφή τους πιστεύοντας ότι έχουν δυσανεξία σε αυτήν, επειδή αντιμετωπίζουν συμπτώματα μετά την κατανάλωση σιταριού. Αυτό όμως δεν δηλώνει απαραίτητα ότι το άτομο είναι δυσανεκτικό στο σιτάρι ή πιο συγκεκριμένα στη γλουτένη που αποτελεί συστατικό πολλών ειδών δημητριακών.

Υπάρχουν ορισμένες διαταραχές όπως η κοιλιοκάκη, μια κάπως σπάνια και ακραία μορφή δυσανεξίας στη γλουτένη, που επηρεάζει μικρό ποσοστό του πληθυσμού και βλάπτει το λεπτό έντερο. Η διαφορά μεταξύ της μη ανοχής στο σιτάρι, και της δυσανεξίας (κοιλιοκάκη), πολύ συχνά συγχέονται.

Η μη ανοχή στο σιτάρι δεν είναι αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος. Η κοιλιοκάκη είναι μια ανοσολογική αντίδραση. Πρόκειται για μια σοβαρή και συχνά μη διαγνωσμένη ασθένεια με μεγάλη διακύμανση και συμπτώματα που περιλαμβάνουν την απώλεια βάρους, διάρροια, κράμπες στο στομάχι, ανεπάρκεια σιδήρου ακόμα και κόπωση. Η μόνη θεραπεία σε αυτή την περίπτωση είναι η ολική αποφυγή της γλουτένης.

Μήπως πίσω από μια διατροφική δυσανεξία κρύβεται μια διατροφική διαταραχή;  

Κάποιοι άνθρωποι χρησιμοποιούν την δυσανεξία ως “ομπρέλα” στον περιορισμό της τροφής. Η αποχή από ολόκληρες ομάδες τροφίμων μπορεί να διαταράξει την ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή και κατα επέκταση την υγεία.

Είναι γεγονός ότι πάρα πολλοί άνθρωποι κάνουν αυτοδιάγνωση τροφικών δυσανεξιών και ενδέχεται να περιορίζουν τη διατροφή τους άσκοπα. Σχετική έρευνα έδειξε ότι ο πραγματικός επιπολασμός των τροφικών δυσανεξιών σε ενήλικες είναι μικρότερος από 2%. Αυτό σημαίνει ότι εκατομμύρια άνθρωποι αποφεύγουν ορισμένα τρόφιμα άσκοπα και χωρίς την κατάλληλη ιατρική συμβουλή. Από αυτούς εννέα στους δέκα είναι είτε θύματα ψευδών ερευνών, αυταπάτης, ή διαφημιστικών καμπανιών επιδιώκοντας να γίνουν μέρος της τελευταίας μόδας τροφίμων ή να καλύψουν μία επικείμενη διατροφική διαταραχή.

Τι μπορεί να προκαλέσει η αποχή από μεγάλες ομάδες τροφίμων;

Σίγουρα το πόσο επικίνδυνο μπορεί να καταστεί η αφαίρεση μεγάλων ομάδων τροφίμων είναι προφανές. Τα βραχυπρόθεσμα όσο και τα μακρυπρόθεσμα αποτελέσματα αυτής της απόφασης για την υγεία είναι όντως πολύ τρομακτικά. Μεταξύ των επιπτώσεων συμπεριλαμβάνεται η μεγάλη απώλεια βάρους, οι διατροφικές ελλείψεις, η στειρότητα, μεγαλύτερος κίνδυνος οστεοπόρωσης στη μετέπειτα ζωή, η μειωμένη πνευματική ικανότητα, η χρόνια κόπωση και τελικά ο αυτοπροκληθέντας υποσιτισμός.

Συνδέονται οι διατροφικές διαταραχές και η τροφική δυσανεξία;

Το σιτάρι βρίσκεται σε πολλά τρόφιμα με βάση τα δημητριακά. Τα δημητριακά αποτελούν βασικό μέρος της διατροφής περίπου το 76,4% του πληθυσμού.

Κάποιοι μπορεί να υποστηρίξουν ότι υπάρχει μια λεπτή γραμμή μεταξύ του περιορισμού της διατροφής για τη διατήρηση της υγείας και της ευημερίας με την ανάπτυξη μιας σχέσης με την τροφή που είναι εμμονική και επιζήμια για την ψυχική και σωματική υγεία.

Η χρήση της τροφικής δυσανεξίας συχνά χρησιμοποιείται ως δικαιολογία και ως στοιχείο απόκρυψης κάποιας διατροφικής διαταραχής.

Για παράδειγμα η ανορεξία μπορεί πραγματικά να ξεγελάσει το μυαλό και το σώμα των ίδιων των πασχόντων, σε σημείο που το άτομο με τη διαταραχή να κινείται ακραία και να περιορίζει ή να αποφεύγει το φαγητό. Η τροφική δυσανεξία ακόμη και η χορτοφαγία παρέχουν «αποδεκτούς» λόγους απομάκρυνσης από το φαγητό. Η δυσανεξία στα τρόφιμα μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεται κανείς τη τροφή.

Από την άλλη πλευρά, είναι πολύ εύκολο να προκύψει μια νέα εμμονή με τα τρόφιμα που θα καταλήξει σε ακούσια απώλεια βάρους. Μία απόδειξη των ατόμων που “δικαιολογούνται” στο όνομα της δυσανεξιας είναι και η απροθυμία τους στην αντικατάστασης των περιορισμένων τροφίμων με θρεπτικά και απαραίτητα υγιή λίπη (π.χ. ξηροί καρποί, έλαια, σπόροι).

Οι ακανόνιστες διατροφικές συνήθειες μπορούν να δημιουργήσουν χάος στο πεπτικό σύστημα και θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ψευδώς ως δυσανεξίες στα τρόφιμα. Οι δίαιτες Yo-yo, ακόμα και πιο σοβαρά προβλήματα όπως η βουλιμία, η υπερφαγια ακόμα και η ορθορεξία θα μπορούσαν να είναι η ρίζα και οι ένοχοι των αλλαγμένων συνηθειών του εντέρου με τα συνοδά συμπτώματα όπως το φούσκωμα, η κόπωση ή οι πονοκέφαλοι.

Ο αριθμός των ανθρώπων που πιστεύουν ότι έχουν δυσανεξία στα τρόφιμα έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, αλλά είναι δύσκολο να γνωρίζουμε πόσα άτομα επηρεάζονται πραγματικά. Πολλοί άνθρωποι υποθέτουν ότι έχουν τροφική δυσανεξία όταν η πραγματική αιτία των συμπτωμάτων τους είναι κάτι άλλο.

Υπάρχει δοκιμή δυσανεξίας στα τρόφιμα;

Ορισμένες εταιρείες παράγουν τεστ δυσανεξίας στα τρόφιμα, αλλά αυτά τα τεστ δεν βασίζονται σε επιστημονικά στοιχεία και δεν συνιστώνται από την British Dietary Association (BDA).

Ο καλύτερος τρόπος διάγνωσης της δυσανεξίας και της μη ανοχής στα τρόφιμα είναι η αυτοπαρατήρηση στα συμπτώματά και στα τρόφιμα που καταναλώνονται. Η καθορισμένη αποχή από κάποιο τρόφιμο και η επανένταξή του, σίγουρα μπορεί να βοηθησει στην σωστή διάγνωση . Σε αυτό μπορεί να βοηθήσει η τήτηση ενός ημερολογίου τροφίμων, σημειώνοντας: το είδος της τροφής και τα τυχόν συμπτώματα μετά την κατανάλωση αυτής. Η διακοπή της ύποπτης τροφής από τη διατροφή  για 2 έως 6 εβδομάδες μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση των συμπτωματων. Η επαναφορά στην συνέχεια επιβεβαιώνει την υποψία ότι το συγκεκριμένο τρόφιμο ευθύνεται.

Θα μπορούσαν τα συμπτώματά να είναι κάτι άλλο;

Η συχνή διάρροια, το φούσκωμα, το κοιλιακό άλγος ή τα δερματικά εξανθήματα, σίγουρα θα πρέπει να οδηγήσουν σε ιατρό. Παρόμοιες καταστάσεις που μπορεί να μοιάζουν με κάποια μη ανοχή σε τρόφιμο ή δυσανεξία μπορεί να είναι : το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου, κάποια διαταραχή άγχους, φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, τροφική αλλεργία.

References

https://en.wikipedia.org/wiki/Food_intolerance

Adverse reaction to food: assessment by double-blind placebo-controlled food challenge and clinical, psychosomatic, and immunologic analysis. Vatn MH, Grimstad IA, Thorsen L, Kittang E, Refnin I, Malt U, Løvik A, Langeland T, Naalsund A.Digestion. 1995;56(5):421-8. doi: 10.1159/000201270.PMID: 8549887 Clinical Trial.

Hypersensitivity reactions to food additives. Randhawa S, Bahna SL.Curr Opin Allergy Clin Immunol. 2009 Jun;9(3):278-83. doi: 10.1097/ACI.0b013e32832b2632.PMID: 19390435 Review.

[Reactions to food]. Halvorsen R, Eggesb M, Botten G.Tidsskr Nor Laegeforen. 1995 Dec 10;115(30):3730-3.PMID: 8539740 Review. Norwegian.

[Food intolerance]. Zugasti Murillo A.Endocrinol Nutr. 2009 May;56(5):241-50. doi: 10.1016/S1575-0922(09)71407-X. Epub 2009 Jul 1.PMID: 19627745 Review. Spanish.

Ο διαβήτης τύπου 3 ή αλλιώς ο διαβήτης του εγκεφάλου εμφανίζεται όταν οι νευρώνες στον εγκέφαλο δεν μπορούν να ανταποκριθούν στην ινσουλίνη, κάτι που είναι απαραίτητο για τις βασικές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένης της μνήμης και της μάθησης.

Ο διαβήτης τύπου 3 είναι ένα αμφιλεγόμενο όνομα που μερικές φορές χρησιμοποιείται για να αναφερθεί στη νόσο του Αλτσχάιμερ, έναν τύπο προοδευτικής άνοιας. Έγιναν ισχυροί δεσμοί μεταξύ των δύο καταστάσεων, κυρίως ότι η άνοια μπορεί να προκληθεί από έναν τύπο αντίστασης στην ινσουλίνη που εμφανίζεται ειδικά στον εγκέφαλο. Σύμφωνα με την American Diabetes Association (ADA), εκτός από την προχωρημένη ηλικία που έχει διαβήτη ή προ διαβήτη είναι και ο δεύτερος μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου για τη νόσο του Αλτσχάιμερ.

Παρόλο που ένας μικρός αριθμός ερευνών διαπίστωσε αυξημένο κίνδυνο άνοιας με διαβήτη τύπου 1, η συντριπτική πλειονότητα των μελετών κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αυτή η σχέση μεταξύ του διαβήτη και της νόσου Αλτσχάιμερ είναι συγκεκριμένη για τον διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, η νόσος Αλτσχάιμερ ως διαβήτη τύπου 3 είναι αμφιλεγόμενη και πολλοί στην ιατρική κοινότητα είναι απρόθυμοι να αναγνωρίσουν τον διαβήτη τύπου 3 ως ιατρική διάγνωση έως ότου γίνει περισσότερη έρευνα.

Ο διαβήτης τύπου 3 δεν είναι ο ίδιος με τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 3c (ονομάζεται επίσης T3cDM ή παγκρεατογενής διαβήτης), μια δευτερογενής πάθηση που μπορεί να προκύψει ως αποτέλεσμα άλλων παγκρεατικών παθήσεων.

Συμπτώματα διαβήτη τύπου 3

Καθώς η ινσουλίνη στον εγκέφαλο διαταράσσεται, όχι μόνο μειώνεται η γνωστική ικανότητα, αλλά και το μέγεθος και η δομή του εγκεφάλου επιδεινώνονται (όλα αυτά συνήθως εμφανίζονται καθώς εξελίσσεται η νόσος του Αλτσχάιμερ).

Τα συμπτώματα του διαβήτη τύπου 3 είναι ουσιαστικά τα ίδια με τα συμπτώματα της πρώιμης άνοιας, η οποία, σύμφωνα με την Ένωση Αλτσχάιμερ, περιλαμβάνει:

  • Δυσκολία ολοκλήρωσης κάποτε γνωστών εργασιών, όπως η οδήγηση.
  • Απώλεια μνήμης που διαταράσσει την καθημερινή ζωή.
  • Δυσκολίες στο σχεδιασμό ή την επίλυση προβλημάτων.
  • Σύγχυση με τον χρόνο ή τον τόπο.
  • Πρόβλημα με την κατανόηση οπτικών εικόνων ή χωρικών σχέσεων, όπως δυσκολία στην ανάγνωση ή την ισορροπία.
  • Δυσκολία συμμετοχής ή παρακολούθησης συνομιλιών ή ομιλίας / γραφής.
  • Αλλαγές στη διάθεση ή την προσωπικότητα.

Ποιες οι αιτίες;

Πολλές έρευνες δείχνουν το πόσο η ινσουλίνη είναι σημαντική για τον εγκέφαλο. Διαταραχές στην έκκριση και τη λειτουργία της ινσουλίνης έχουν εμπλακεί σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένων των νόσων Αλτσχάιμερ, Πάρκινσον και Χάντινγκτον. Μεταξύ των τελευταίων ευρημάτων είναι η ανακάλυψη ότι ένα γονίδιο που συνδέεται με την επεξεργασία της ινσουλίνης βρίσκεται σε μια χρωμοσωμική περιοχή που συνδέεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Αλλά πώς συνδέεται αυτό με το γονίδιο; Μια νέα μελέτη από τον Guojun Bu, Ph.D., μια νευροεπιστήμονα της Mayo Clinic και την καθηγήτρια της Ιατρικής Mary Lowell Leary, διαπίστωσε ότι ο ένοχος είναι η παραλλαγή του γονιδίου της νόσου Alzheimer που είναι γνωστό ως APOE4. Η ομάδα διαπίστωσε ότι το APOE4, το οποίο βρίσκεται σε περίπου 20 τοις εκατό του γενικού πληθυσμού και πάνω από το ήμισυ των περιπτώσεων της νόσου Alzheimer, είναι υπεύθυνο για τη διακοπή του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται την ινσουλίνη.

Παλαιότερα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι η ινσουλίνη παραγόταν μόνο από το πάγκρεας και δεν είχε καμία δραστηριότητα στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Στη συνέχεια, στα μέσα της δεκαετίας του 1980, αρκετές ερευνητικές ομάδες εντόπισαν την ορμόνη και τον υποδοχέα της στον εγκέφαλο. Φαίνεται ότι η ορμόνη αυτή όχι μόνο διέσχισε το φράγμα αίματος-εγκεφάλου, αλλά επίσης παράγεται, σε χαμηλά επίπεδα, από τον ίδιο τον εγκέφαλο.

Είναι αξιοσημείωτο το πόσο μια διατροφή πλούσια σε σάκχαρα και κακά trans λιπαρά δείχνει να επηρεάζει την παθολογία της νόσου Αλτσχάιμερ. Οι διαταραχές στο μεταβολισμό της γλυκόζης που είναι η πρωταρχική πηγή ενέργειας και απαιτείται για την υγιή λειτουργία του εγκεφάλου έχουν εμπλακεί τόσο στον διαβήτη όσο και στη νόσο του Αλτσχάιμερ.

Με ποιο τρόπο ο διαβήτης τύπου 2 αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας;

Το υψηλό σάκχαρο στο αίμα οδηγεί σε φλεγμονή σε όλο το σώμα και τον εγκέφαλό. Στη νόσο Αλτσχάιμερ, η χρόνια φλεγμονή έχει συνδεθεί με το σχηματισμό β-αμυλοειδούς και της πρωτεΐνης Tau., διαταραχές στον εγκέφαλο που είναι χαρακτηριστικά της νόσου του Αλτσχάιμερ.

Επιπλέον, η αντίσταση στην ινσουλίνη ( χαρακτηριστικό του διαβήτη τύπου 2 μπορεί να επηρεάσει τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο, πράγμα που σημαίνει ότι τα εγκεφαλικά κύτταρα δεν λαμβάνουν επαρκές οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά για να λειτουργήσουν σωστά.

Επίσης σημαντικό είναι και το πρόβλημα της ευαισθησίας στην ινσουλίνη στον εγκέφαλο. Όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη επηρεάζει το υπόλοιπο σώμα, έτσι και όταν υπάρχει μειωμένη σηματοδότηση ινσουλίνης στον εγκέφαλο, τα εγκεφαλικά κύτταρα δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν γλυκόζη (την κύρια πηγή ενέργειας τους) ) σωστά, και έτσι να διαταρράσεται η λειτουργία του.

Ποια η πρόληψη;

Υπάρχει μεγάλη συσχέτιση των μέτρων που μπορούν να βοηθήσουν τόσο στην πρόληψη του διαβήτη όσο και της νόσου Αλτσχάιμερ, όπως η υιοθέτηση μιας υγιεινής διατροφής και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας.

Πολλές μελέτες έχουν δείξει πώς οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να βελτιώσουν τον έλεγχο της γλυκόζης σε άτομα με διαβήτη τύπου 2. Ο μισός κίνδυνος ενός ατόμου να αναπτύξει νόσο Αλτσχάιμερ οφείλεται σε παράγοντες που μπορούν να αλλάξουν, όπως η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και το στρες.

Συγκεκριμένα, η αερόβια άσκηση ενισχύει την κυκλοφορία του αίματος στο σώμα και τον εγκέφαλο και βοηθά το σώμα να χρησιμοποιεί καλύτερα την ινσουλίνη. Εν τω μεταξύ, οι αναερόβιες ασκήσεις μπορούν να ενισχύσουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη και να μειώσουν το σάκχαρο στο αίμα. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Αμερικανική Ένωση Διαβήτη συνιστά να  30 λεπτά αερόβιας άσκησης μέτριας έως έντονης έντασης τουλάχιστον πέντε φορές την εβδομάδα και αναερόβια προπόνηση με αντιστάσεις τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα.

Επίσης η χαμηλή σε επεξεργασμένα τρόφιμα και πρόσθετα σάκχαρα διατροφή και η χρήση φυσικών, μη επεξεργασμένων τροφών, καθώς και ορισμένα μπαχαρικά (όπως κουρκούμη και κανέλα) και αρωματικά βότανα (όπως ρίγανη) έχουν αντιφλεγμονώδη δράση και μπορούν να μειώσουν το σάκχαρο στο αίμα.

Επίσης η διαχείρηση του βάρους παίζει πολύ σημαντικό ρόλο τη μείωση του διαβήτη 2 και των επιπλοκών του. Συγκεκριμένα, η κεντρική παχυσαρκία και το σπλαχνικό λίπος θεωρούνται προ φλεγμονώδη στάδια έως προ διαβητικά.

Οι ερευνητές γνωρίζουν εδώ και αρκετά χρόνια ότι το υπερβολικό βάρος και ο διαβήτης τύπου 2 μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου του Alzheimer. Αλλά τώρα αρχίζουν να μιλούν για μια άλλη μορφή διαβήτη: το διαβήτη τύπου 3, το διαβήτη του εγκεφάλου.

REFERENCES

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Type_3_diabetes
  • R.O. Domínguez, M.A. Pagano, E.R. Marschoff, S.E. González, M.G. Repetto, J.A. Serra.Enfermedad de Alzheimer y deterioro cognitivo asociado a la diabetes mellitus de tipo 2: relaciones e hipótesis.Neurología, (2013)
  • G. Accardi, C. Caruso, G. Colonna-Romano, C. Camarda, R. Monastero, G. Candore. Can Alzheimer disease be a form of type 3 diabetes?. Rejuvenation Res, 15 (2012), pp. 217-221
  • P.J. Regalado Doña, P. Azpiazu Artigas, M.L. Sánchez Guerra, C. Almenar Monfort. Factores de riesgo vascular y enfermedad de Alzheimer. Rev Esp Geriatr Gerontol, 44 (2009), pp. 98-105
  • De la Monte SM, Wands JR. Molecular indices of oxidative stress and mitochondrial dysfunction occur early and often progress with severity of Alzheimer’s disease. J Alzheimers Dis. 2006;9(2):167–181.
  • Hoyer S. The brain insulin signal transduction system and sporadic (type II) Alzheimer disease: an update. J Neural Transm. 2002;109(3):341–360.

 

Η ωκυτοκίνη είναι μια πεπτιδική ορμόνη που παράγεται από τα νευρικά κύτταρα του υποθαλάμου και μεταφέρεται μέσω των νευραξόνων τους στον οπίσθιο λοβό της υπόφυσης, απ’ όπου αποδεσμεύεται από την κυκλοφορία. Το βασικότερο ερέθισμα για την έκκριση της ωκυτοκίνης είναι η διέγερση των θηλών κατά το θηλασμό. Ως αγγλικός όρος αναφέρεται ως oxytocin και προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «ωκύς» (γρήγορη) και «τόκος» (γέννηση), που σημαίνει «γρήγορη γέννηση».

Ποιος είναι ο ρόλος της ωκυτοκίνης;

Αυτό το πεπτίδιο των εννέα αμινοξέων πιστεύεται ότι εμπλέκεται σε μια μεγάλη ποικιλία φυσιολογικών και παθολογικών λειτουργιών όπως η σεξουαλική δραστηριότητα, η στύση του πέους, η εκσπερμάτωση, η εγκυμοσύνη, η συστολή της μήτρας, η εκβολή γάλακτος, η μητρική συμπεριφορά, η κοινωνική σύνδεση, το άγχος , η επιθετικότητα, η μάθηση, ο αυτισμός ακόμα και οι εθισμοί.

Η ωκυτοκίνη και οι υποδοχείς της επίσης έχουν βρεθεί να σχετίζονται με πληθώρα κοινωνικών και συναισθηματικών, φυσιολογικών και παθοφυσιολογικών συμπεριφορών, όπως η ασφάλεια, ο φόβος, το μετατραυματικό στρες, η συναισθηματική προσκόλληση, η αναπαραγωγή, η γονική μέριμνα, και η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή.

Στην ωκυτοκίνη έχουν δωθεί πολλοί τίτλοι

  • «Η ωτοκυτοκίνη και ο εθισμός»
  • «Η ωκυτοκίνη αυξάνει την εμπιστοσύνη στον άνθρωπο»
  • «Η ωκυτοκίνη αυξάνει τη γενναιοδωρία στον άνθρωπο»
  • «Η ωκυτοκίνη ως αναζήτηση θεραπείας του αυτισμού»
  • «Ωκυτοκίνη: ο μεγάλος διαμεσολαβητής της ζωής».
  • «Η ωκυτοκίνη είναι ηρεμιστική ορμόνη»
  • «Η ωκυτοκίνη, η ορμόνη της αφοβίας»
  • «Η ωκυτοκίνη, η ορμόνη της αγάπης»

Η άλλη πλευρά της ωκυτοκίνης

Επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι τα χαμηλά επίπεδα ωκυτοκίνης έχουν συνδεθεί με τις διαταραχές του αυτισμού και γενικά του αυτιστικού φάσματος (π.χ. σύνδρομο Asperger). Μερικοί επιστήμονες πιστεύουν ότι η ωκυτοκίνη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία αυτών των διαταραχών.

Επίσης, μελέτες έχουν συσχετίσει αυξημένα επίπεδα ωκυτοκίνης σε ασθενείς με διαταραχές διατροφής, παχυσαρκίας καθώς και η μειωμένη συγκέντρωσή της με διαβήτη τύπου Β.

Οι ερευνητές συσχέτισαν ακόμα και το γεγονός ότι η αυξημένη ωκυτοκίνη μπορεί να προάγει τον εθνοκεντρισμό, ενδεχομένως τροφοδοτώντας την ξενοφοβία, την προκατάληψη και τη βία.

Ωκυτοκίνη και εγκέφαλος

Μελέτες νευροαπεικόνισης ανέφεραν ότι η ισορροπημένη έκκριση ωκυτοκίνης μειώνει την ενεργοποίηση της αμυγδαλής, τη βασική περιοχή του εγκεφάλου στο δίκτυο «φόβου» και ψυχικού τραύματος. Έτσι μειώνεται και το μετατραυματικό στρες και ελαττώνεται η μνήμη σε δυσάρεστα γεγονότα. Η ωκυτοκίνη απελευθερώνεται από την υπόφυση ως απάντηση σε διαφορετικά στρεσογόνα ερεθίσματα, περιλαμβανομένου του άλγους, του φόβου και της έκθεσης σε ένα ξένο περιβάλλον με σκοπό τον καθησυχασμό. Όμως δύο πειράματα που πραγματοποιήθηκαν σε ποντικούς διαπίστωσαν ότι η αυξημένη ορμόνη δεν καθησυχάζει αλλά αντιθέτως ενεργοποιεί το σύστημα το οποίο έχει συσχετιστεί με τον τρόπο που ο εγκέφαλος σχηματίζει αναμνήσεις φόβου, δηλαδή την αμυγδαλή.

Αυτο επιβεβαιώνεται επίσης και με μελέτες που δείχνουν ότι τα αυξημένα επίπεδα ωκυτοκίνης στον εγκέφαλο θηλυκών ποντικών μετά τη γέννα μπορεί να προκαλέσουν περισσότερο άγχος.

Ωκυτοκίνη και αλκοόλ

Τέλος, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Birmingham έχουν επισημάνει σημαντικές ομοιότητες μεταξύ των συμπεριφορικών επιδράσεων της ωκυτοκίνης και του αλκοόλ. Οι επιδράσεις της ωκυτοκίνης και του αλκοόλ μοιράζονται πολλές ομοιότητες στο επίπεδο των λειτουργιών του εγκεφάλου. Και οι δύο μπορούν να αυξήσουν τις επιπτώσεις του άγχους ή του στρες. Ακόμη, και οι δύο έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση της αίσθησης του φόβου. Όπως το αλκοόλ μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές κοινωνικές παρενέργειες, έτσι και η αυξημένη ωκυτοκίνη μπορεί να οδηγήσει σε “αφοβία”, επιθετικότητα, αλαζονία, ζηλοφθονία, καθώς χάνεται η αίσθηση του φόβου και η αυτοσυγκράτηση ως προστασία από επικίνδυνες καταστάσεις.

Σε μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Emotion, φαίνεται ότι οι υπερβολικές ποσότητες της ορμόνης στον οργανισμό έχουν σαν αποτέλεσμα την υπερβολική ευαισθησία και τα ανεξέλεγκτα συναισθήματα. Οι ερευνητές Christopher Cardoso και Anne-Marie Linen μελέτησαν 82 υγιή άτομα νεαρής ηλικίας που δεν αντιμετώπιζαν κανένα είδος ψυχικής διαταραχής. Οι μισοί έλαβαν δόση ωκυτοκίνης και οι άλλοι μισοί εικονικό φάρμακο placebo. Έπειτα από μια σειρά πειραμάτων και τεστ, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι «η ωκυτοκίνη έκανε τους συμμετέχοντες να αναγνωρίζουν πιο εύκολα τα συναισθήματα των ανθρώπων που έχουν απέναντί τους». Όμως η «υπερβολική δόση» της ορμόνης αρχίζει αν επιδρά αρνητικά, πυροδοτώντας ανεξέλεγκτα συναισθήματα που μπορεί να αποδειχθούν καταστροφικά στις κοινωνικές συναναστροφές ακόμη και προσκολήσεις σε κάθε είδους σχέσεις.

Η ωκυτοκίνη τελικά

Μελετώντας λοιπόν και τις δύο όψεις ενός “νομίσματος” για πολλά πεδία της επιστημονικης έρευνας ακόμη και γεγονότων της καθημερινότητας και του τρόπου ζωής, ερχόμαστε σε βαθύτερη επίγνωση και αιτιολόγηση πολλών φαινομένων και συμπεριφορών. Η χρήση της ωκυτοκίνης ως θεραπεία (συχνά διαδίδεται ότι η εξωγενής χρήση της υπόσχεται την ευτυχία ακόμα και την ερωτική έλξη) επιφυλάσσει κινδύνους και αντικρούεται με τη φύση του ανθρώπου.

Ας έχουμε ως κύριο σκοπό την ανακάλυψη της βιολογικής και συναισθηματικής μας ύπαρξης, ώστε να έρθουμε στην κατανόηση των διαφόρων σωματικών και ψυχολογικών μας αντιδράσεων και γιατί όχι, να προσπαθήσουμε να ελέγξουμε και να ρυθμίσουμε την κάθε παρεκτροπή μέσα από την ικανότητα της αυτοπαρατήρησης.

 

References

https://en.wikipedia.org/wiki/Oxytocin

Yomayra F Guzmán, Natalie C Tronson, Vladimir Jovasevic, Keisuke Sato, Anita L Guedea, Hiroaki Mizukami, Katsuhiko Nishimori, Jelena Radulovic. Fear-enhancing effects of septal oxytocin receptors. Nature Neuroscience, 2013; DOI: 10.1038/nn.3465

Ian J. Mitchell, Steven M. Gillespie, Ahmad Abu-Akel. Similar effects of intranasal oxytocin administration and acute alcohol consumption on socio-cognitions, emotions, and behavior: Implications for the mechanisms of action. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 2015; 55: 98 DOI: 10.1016/j.neubiorev.2015.04.018

Du Vigneaud V. Trail of sulfur research: From insulin to oxytocin. Science. 1956;123:967–74.

Neumann ID. The advantage of social living: Brain neuropeptides mediate the beneficial consequences of sex and motherhood. Front Neuroendocrinol. 2009;30:483–96.

Kosfeld M, Heinrichs M, Zak P, Fischbacher U, Fehr E. Oxytocin increases trust in humans. Nature. 2005;435:673–6.

DiCicco-Bloom E, Lord C, Zwaigenbaum L, Courchesne E, Dager SR, Schmitz C, et al. The developmental neurobiology of autism spectrum disorder. J Neurosci. 2006;26:6897–906.

Gimpl G, Fahrenholz F. “The oxytocin receptor system: Structure, function, and regulation” Physiol Rev. 2001;81:629–83.

Lee H, Macbeth A, Pagani J, Young WR. Oxytocin: The great facilitator of life. Prog Neurobiol. 2009;88:127–51.

Όλοι γνωρίζουν ότι η συνήθεια πολλών ανθρώπων να καταφεύγουν στη κατανάλωση “πρόχειρου” φαγητού, γνωστό ως junk food, βλάπτει σοβαρά την υγεία. Έχουν γραφτεί πολλά άρθρα γύρω από το θέμα “junk food“. Επίσης έχουν μελετηθεί εκτενώς και οι επιπτώσεις τους στο ανθρώπινο σώμα και έχει αναλυθεί επανελειμμένα η χαμηλή τους διατροφική αξία.

Σε εκείνο όμως που στους περισσότερους ανθρώπους δεν έχει δοθεί η απαραίτητη προσοχή στη μείωση της κατανάλωσής  junk food, είναι η αναζήτηση του κινήτρου, η λειτουργία του εγκεφάλου και η αιτία της επιλογής τέτοιων τροφών.

Junk food και εγκέφαλος

Η ανάπτυξη του εγκεφάλου από το στάδιο της εμβρυϊκής ηλικίας, της εφηβείας, μέχρι και την ενηλικίωση είναι εστίες ενδιαφέροντος για πολλούς επιστήμονες στο πώς ξεκινάει η έλξη σε τέτοιου είδους τρόφιμα.

Σύμφωνα με αρκετές μελέτες, η προσφυγή στο “πρόχειρο” φαγητό, δηλαδή σε junk food, μπορεί να οδηγήσει σε βλαβερές, για την ανάπτυξη του εγκεφάλου, επιπτώσεις. Η συχνή κατανάλωση τροφών με αυξημένες “κενές” θερμίδες μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στη δομή και τη λειτουργία του προμετωπιαίου φλοιού του εγκεφάλου, της σηματοδότησης και της αναστολής της ντοπαμίνης. Η ντοπαμίνη απελευθερώνεται όταν ενεργοποιείται το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου και ενεργοποιηθείται με φυσικές ανταμοιβές, όπως η κοινωνική αλληλεπίδραση.

Κάποιες μελέτες διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι τείνουν να επιλέγουν τα “άχρηστα” τρόφιμα γιατί είναι εύκολα προσβάσιμα λόγω του χαμηλού τους κόστους και της εύκολης πρόσβασης σε αυτά. Υπάρχει όμως και κάτι πιο βαθύ, ίσως η επιλογή στο “εύκολο” φαγητό να σχετίζεται με την εμπειρία και την εκμάθηση της απόλαυση από μικρή ηλικία.

Οι αποφάσεις σχετικά με την κατανάλωση τροφής και τη θερμιδική αξία συνδέονται με ένα μέρος του εγκεφάλου που ονομάζεται κοιλιακός προμετωπιαίος φλοιός, μια περιοχή που κωδικοποιεί την αξία των ερεθισμάτων και προβλέπει την άμεση δράση. Ο προμετωπιαίος φλοιός είναι η τελική περιοχή του εγκεφάλου που αναπτύσσεται. Είναι το μέρος του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για τη ρύθμιση της συμπεριφοράς, είναι ο διευθυντής του εγκεφάλου.

Σε μια νέα μελέτη, οι ερευνητές Cassandra Lowe, J. Bruce Morton και Amy Reichelt επισήμαναν την εφηβεία ως μια περίοδο «διπλής ευαισθησίας». Καθώς οι εγκέφαλοι των εφήβων εξακολουθούν να αναπτύσσουν τις δυνατότητες λήψης αποφάσεων, και το σύστημα της αυτοσυγκράτησης και της ανταμοιβής είναι περιορισμένο. Έτσι γίνοναι πιο επιρρεπείς στην κακή κατανάλωση και χρήση junk food, κάτι που με τη σειρά του μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές αλλαγές στον εγκέφαλο, τη γνωστική λειτουργία, τη συμπεριφορά ακόμα, την επανάληψη και τον εθισμό.

Τρώμε με τα μάτια; Η αλήθεια πίσω από τα ελκυστικά φαγητά

Ένας από τους βασικούς ρόλους του εγκεφάλου είναι να λειτουργεί έτσι ώστε ο οργανισμός να βρίσκει εύκολα την τροφή του. Προφανώς δεν είναι τυχαίο ότι το στόμα βρίσκεται κοντά στον εγκέφαλο στα περισσότερα είδη ζώων.

Τα ολοένα και αυξανόμενα περιστατικά παχυσαρκίας είναι μόνο ένα από τα σημάδια ότι η ανθρωπότητα δεν έχει εξελιχθεί τόσο, όσον αφορά τη βελτιστοποίηση του τρόπου θρέψης.

Πολλές φορές οι ευθύνες πίπτουν στις πόρτες των παγκόσμιων εταιρειών τροφίμων που συχνά προσφέρουν ελκυστικά τρόφιμα όπως τα junk food, σχεδιασμένα να ενεργοποιούν το σύστημα της ανταμειβής και της ευδαιμονίας του εγκεφάλου.

Η αναζήτηση της τροφής και συγκεκριμένα των θρεπτικών στοιχείων είναι μία από τις σημαντικότερες λειτουργίες του εγκεφάλου. Στους ανθρώπους, αυτή η δραστηριότητα βασίζεται κυρίως στην όραση, ειδικά όταν πρόκειται για την εύρεση εκείνων των τροφίμων με τα οποία είμαστε εξοικειωμένοι.

Ο εγκέφαλος είναι το όργανο που χρειάζεται την περισσότερη ενέργεια, χρησιμοποιεί περίπου το 25% της ροής του αίματος ή μάλλον το 25% της διαθέσιμης κατανάλωσης ενέργειας. Οι εγκέφαλοί μας έμαθαν να απολαμβάνουν να βλέπουν φαγητό, δεδομένου ότι πιθανότατα αυτή η αίσθηση προηγείται της κατανάλωσης.

Junk food και ψηφιακή εποχή

Η αυτόματη ανταμοιβή που σχετίζεται με την όραση της τροφής σημαίνει πιθανότατα τη διαδικασία να δεκτούμε τα επαρκή θρεπτικά συστατικά για την επιβίωση. Ταυτόχρονα, οι φυσιολογικές αποκρίσεις προετοιμάζουν το σώμα μας να δεχτεί αυτό το φαγητό. Η τακτική έκθεση σε εικονικά ελκυστικές τροφές τύπου junk food στις μέρες μας και η σειρά των νευρικών, φυσιολογικών και συμπεριφορικών αποκρίσεων που συνδέονται με αυτό, μπορεί να διαταράσσει πολύ συχνά τη φυσιολογική μας πείνα. Αυτή η οπτική πείνα είναι πιθανώς και ένα μέρος του λόγου για τον οποίο διάφορα μέσα διατροφής έχουν γίνει όλο και πιο επιτυχημένα σε αυτήν την ψηφιακή εποχή.

Συνοψίζοντας

Η εφηβεία είναι μια σημαντική περίοδος σωματικής, κοινωνικής και συναισθηματικής ανάπτυξης και χαρακτηρίζεται από εμφανείς νευροβιολογικές αλλαγές στον εγκέφαλο. Οι διαδικασίες ωριμότητας που εμφανίζονται σε περιοχές του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνες για το γνωστικό έλεγχο και την αναζήτηση ανταμοιβής. Αυτά μπορεί να ευθύνονται και για την συχνή κατανάλωση εύγευστων «άχρηστων» τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και σάκχαρα.

Πρόσφατες μελέτες έχουν επισημάνει τον αρνητικό αντίκτυπο αυτών των τροφίμων στην εγκεφαλική λειτουργία και συγκεκριμένα σε αρκετές γνωστικές περιοχές και σε περιοχές της  επεξεργασίας ανταμοιβής.

Επιστημονικά δεδομένα για την ανάπτυξη του ανθρώπινου εγκεφάλου από την νεότερη ηλικία έως την ενηλικίωση δείχνουν επίσης ότι η εξοικείωση και εμπειρία που αποκτάται από τη χρήση των “άχρηστων” τροφών (junk food), μετατρέπεται σε έλξη και συνήθεια. Αυτό έχει αντίκτυπο στην μάθησης και τη αναγνωρισιμότητα σε τροφές που μας κάνουν να νιώθουμε οικεία και όμορφα.

Το τελευταίο και ίσως πιο κρίσιμο μέρος της λειτουργίας της θρέψης είναι η βιολογία της αναζήτησης τροφής. Μία από τις πρωταρχικές λειτουργίες ή προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο εγκέφαλος είναι να βρει θρεπτικά τρόφιμα και να αποφύγει ουσίες που μπορεί να είναι δηλητηριώδεις ή επιβλαβείς. Ενώ οι αισθήσεις της γεύσης, της μυρωδιάς και της υφής παρέχουν τους απόλυτους διαιτητές της γευστικότητας ενός τροφίμου, η αίσθηση της όρασης είναι εκείνη που παρέχει ένα πολύ πιο αποτελεσματικό μέσο επιλογής της τροφής. Η σύγχρονη νευροεπιστήμη δείχνει πόσο ισχυρό είναι το θέαμα της ελκυστικής τροφής που προσφέρουν τα junk food για τον εγκέφαλο, ειδικά για τον εγκέφαλο ενός πεινασμένου ατόμου.

References

P. Adema Vicarious consumption: Food, television, and the ambiguity of modernity
Journal of American Culture, 23 (2000), pp. 113-123

L. Aiello, P. Wheeler The expensive-tissue hypothesis: The brain and the digestive system in human and primate evolution
Current Anthropology, 36 (1995), pp. 199-221

Alexander, H. (2014). French chefs hit back at ’food porn’ photos in their restaurants. The Telegraph, 16th February. Downloaded from <http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/france/10641913/French-chefs-hit-back-at-food-porn-photos-in-their-restaurants.html> on 18.04.15.

J.S. Allen The omnivorous mind: Our evolving relationship with food
Harvard University Press, London, UK (2012)

J.M. Allman Evolving brains
Scientific American Publishing, New York, NY (2000)

Sawyer SM Azzopardi PS Wickremarathne D Patton GC The age of adolescence. Lancet Child Adolesc Health. 2018; 2: 223-228

Crone EA  Dahl RE Understanding adolescence as a period of social–affective engagement and goal flexibility. Nat Rev Neurosci. 2012; 13: 636-650

 

Η διαπροσωπική νευροβιολογία (IPNB) είναι ουσιαστικά ένα διεπιστημονικό πεδίο που συγκεντρώνει πολλούς τομείς της επιστήμης, όπως της ανθρωπολογίας, της βιολογίας, της γλωσσολογίας, των μαθηματικών, της φυσικής και της ψυχολογίας. Στόχος είναι ο προσδιορισμός πολλών ανθρώπινων αντιδράσεων μέσα από διαφορετικές οπτικές γωνίες.

Η διαπροσωπική νευροβιολογία (IPNB) αναπτύχθηκε από τους Dan Siegel και Allan Schore. Το IPNB χρησιμοποιεί τα κλινικά στοιχεία που υποστηρίζουν τη συνεχή ανάπτυξη του εγκεφάλου ως βάση του. Αυτή η τεχνική εξετάζει την ευκαιρία για επούλωση του τραύματος, διεγείροντας τον εγκέφαλο με ισχυρή και θετική πειθώ.

Μελέτες έχουν δείξει ότι οι καταστάσεις που θεωρούνταν μη αναστρέψιμες μπορεί στην πραγματικότητα να μπορούν να μεταμορφωθούν με υγιή τρόπο (Epigenetics – Επιγενετική). Επειδή ο εγκέφαλος μεγαλώνει συνεχώς καθ ‘όλη τη διάρκεια της ζωής μας, οι προοπτικές για αλλαγή και θεραπεία είναι μεγάλες.

Το IPNB χρησιμοποιείται σε έναν ευρύ μέρος του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εργάζονται στους τομείς της ψυχικής υγείας, της εκπαίδευσης, τους γονείς, των επιχειρήσεων, της βιομηχανίας και άλλων.

Ορισμός του νου με χρήση του IPNB

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο Dan Siegel διαπίστωσε ότι παρόλο που άνηκε στην κοινότητα των ψυχιάτρων και συνεργάτης πολλών άλλων επαγγελματιών ψυχικής υγείας, κανείς δεν είχε πραγματικά έναν σαφή ορισμό της λειτουργίας του εγκεφάλου ή ακόμη και του νου.

Η θεμελίωση και ο καθορισμός της λειτουργίας του εγκεφάλου είναι από τις σημαντικότερες επινοήσεις και διαδικασίες στην ανθρώπινη εξέλιξη. Ο νους βρίσκεται σε μια σχεσιακή αλληλεπίδραση με τη ροή της ενέργειας και της επικοινωνίας, εξ ου και ο ορισμός διαπροσωπική Νευροβιολογία.

Η θεωρία πίσω από τη διαπροσωπική νευροβιολογία

Στον πυρήνα της, η διαπροσωπική νευροβιολογία υποστηρίζει ότι η διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας πραγματοποιείται μέσα από τις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Οι ανθρώπινες σχέσεις δηλαδή, διαμορφώνουν τον εγκέφαλο, ιδιαίτερα η αλληλεπρίδραση με τους πιο οικείους, οικογένεια, θεραπευτές, φίλους. Κάποτε η επιστημονική κοινότητα βασιζόταν στον εκ γεννετής κληρονόμηση στοιχείων της προσωπικότητας με άμεση επιρροή από το οικογενειακό περιβάλλον. Η διαπροσωπική νευροβιολογία υποστηρίζει ότι ο εγκέφαλος διαμορφώνεται συνεχώς καθόλη τη διάρκεια ζωής και επηρεάζεται από τις νέες σχέσεις και αλληλεπριδράσεις με το περιβάλλον. Η νευροπλαστικότητα δηλαδή του εγκεφάλου δείχνει ότι ο σχηματισμός νέων νευρώνων και νευρικών συνάψεων συνεχίζεται και στον ενήλικα.

Ο ρόλος της διαπροσωπικής νευροβιολογίας

Ο ψυχικός πόνος κωδικοποιείται παρόμοια στον εγκέφαλο με τον σωματικό πόνο. Και οι δύο μορφές πόνου σημαίνουν κίνδυνο για την επιβίωσή μας. Η διαπροσωπική νευροβιολογία τονίζει τη σημασία των υγιών σχέσεων για ένα υγιές μυαλό. Τονίζει επίσης και τη σημασία της καλής φροντίδας του εαυτού και της ομαλής αλληλεπίδρασης με τους άλλους.

Οι θετικές σχέσεις δημιουργούν θετικές αλλαγές, οι οποίες αποφέρουν θεραπεία για όσους έχουν υποφέρει από κάποιο τραύμα. Μέσα από την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι νευρικές συνάψεις επηρεάζουν το σώμα, το μυαλό και το πνεύμα στο σύνολό του, οι ειδικοί σε επαγγέλματα υγείας μπορούν καλύτερα να βοηθήσουν τους ανθρώπους. Δηλαδή, να ξαναχτίσουν και να επανασυνδέσουν τους νευρώνες για να επιτύχουν μια πιο υγιή εσωτερική ισορροπία.

Το IPNB εστιάζει στην ενσωμάτωση όλων των διαφορετικών πτυχών που μας κάνουν μοναδικούς. Έτσι θα μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα γιατί είμαστε όπως είμαστε, και να προσπαθήσουμε να διορθώσουμε την αρνητική συμπεριφορά, όπου είναι δυνατόν.

Η εκπαίδευση είναι διαθέσιμη πλέον και εστιάζει κυρίως στον τρόπο μετάφρασης της νευροεπιστήμης σε μια προσέγγιση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για θεραπεία. Η κατανόηση και η εφαρμογή της διαπροσωπικής νευροβιολογίας έχει μεγάλη αξία για επιστήμονες υγείας, συμβούλους και θεραπευτές.

https://en.wikipedia.org/wiki/Interpersonal_neurobiology

H δίαιτα yo-yo, επίσης γνωστή και ως Weight cycling, είναι ένας όρος που επινοήθηκε από την Kelly D. Brownell στο Πανεπιστήμιο Yale, σε σχέση με την κυκλική απώλεια και αύξηση βάρους, που μοιάζει με τη κίνηση ενός yo-yo.

Κατά τη διάρκεια αυτης της δίαιτας, η απώλεια βάρους είναι αρχικά επιτυχής αλλά στη συνέχεια δεν διατηρείται μακροπρόθεσμα με αποτέλεσμα ο άτομο να επανέρχεται στα αρχικά του κιλά ίσως και σε περισσότερα.

Ο επιπολασμός της παχυσαρκίας στις ΗΠΑ, όσο και παγκοσμίως έχει φτάσει σε αριθμούς επιδημίας, με περίπου το 70% του πληθυσμού να είναι υπέρβαρο, και μεταξύ αυτών το 40% να είναι παχύσαρκο.

Η πιο αποτελεσματική και συνηθισμένη αντιμετώπιση στην πρόληψη ή στον έλεγχο της παχυσαρκίας είναι η τροποποίηση των καθημερινών συνηθειών, όπως η μείωση της πρόσληψης θερμίδων και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας.

Η δυσκολία των ανθρώπων να συμμορφωθούν με αυτή τη σύσταση οδηγεί συχνά σε δια βίου κύκλους περιορισμού ενέργειας που σχετίζονται με επαναλαμβανόμενη απώλεια και επαναφορά του σωματικού βάρους και αλλαγές στον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ). Αυτοί οι περιοδικοί κύκλοι βάρους πάνω κάτω αναφέρονται ως δίαιτες yo-yo.

Τι λένε οι έρευνες γύρω από τις δίαιτες yo-yo;

Στην πραγματικότητα, υπάρχουν πολλές αμφιλεγόμενες αναφορές σχετικά με τις βλαβερές επιπτώσεις τέτοιων κύκλων διατροφής. Mερικές από αυτές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κυκλική απώλεια βάρους συνδέεται με μια καθαρή αύξηση του σωματικού λίπους και του αυξημένου καρδιαγγειακού και μεταβολικού κινδύνου. Άλλες αναφορές δεν βρήκαν δυσμενή επιπτώσεις στο μεταβολισμό των ανθρώπων.

Η γενετική ετερογένεια διαδραματίζει έναν επιπλέον και βασικό ρόλο κατά την εκτίμηση των επιπτώσεων της δίαιτας yo-yo στους ανθρώπους. Ενώ οι περισσότερες μελέτες έχουν επικεντρωθεί σε βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα μετά από λίγες εβδομάδες / μήνες, πολύ λίγα είναι γνωστά για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες σε αυτό το  μοντέλο δίαιτας κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής.

Δίατα yo-yo και παχυσαρκία

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2007 στο Circulation, διαπίστωσε ότι, μεταξύ περισσότερων από 2.500 ανδρών και γυναικών, εκείνοι που διατηρούσαν σταθερό βάρος είχαν καλύτερους δείκτες καρδιακής υγείας από εκείνους που αύξησαν το βάρος τους σε 15 χρόνια. Αυτό ισχύει ακόμη και για παχύσαρκα άτομα με σταθερό βάρος.

Συνολικά 19 μελέτες εξέτασαν τις επιδράσεις του κύκλου βάρους στους μεταβολικούς παράγοντες ως κινδύνου για παχυσαρκία. Σε περισσότερες από τις μισές μελέτες (58 τοις εκατό) βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ του κύκλου βάρους με το αυξημένο βάρος και το σωματικό και σπλαχνικό λίπος.

Από τις μελέτες που εξέτασαν τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, η πλειονότητα (76 τοις εκατό) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κυκλική απώλεια βάρους δεν αύξησε τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Ο διαβήτης τύπου 2 δεν σχετίζεται άμεσα με τη δίαιτα αλλά ως μετέπειτα αιτία της παχυσαρκίας.

Πώς καταφεύγει κάποιος σε δίαιτα yo-yo;

Αρχικά, το άτομο που ξεκινά τη δίαιτα μπορεί να αισθανθεί χαρά στη σκέψη της απώλειας βάρους και τα νιώσει υπερήφανο για την ικανότητά του να απέχει από διάφορα τρόφιμα υψηλής θερμιδικής αξίας.

Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, τέτοιες ακραίες δίαιτες προκαλούν επιπτώσεις όπως η κατάθλιψη ή η κόπωση που καθιστούν τη διατροφή αδύνατη να διατηρηθεί.

Τελικά, το άτομο επιστρέφει στις παλιές διατροφικές του συνήθειες, με πρόσθετο το μεγάλο συναισθηματικό φορτίο της αποτυχίας. Μια τέτοια συναισθηματική κατάσταση οδηγεί πολλούς ανθρώπους να τρώνε περισσότερο από ό, τι πριν.

Η δίαιτα Yo-yo οδηγεί μόνο σε βραχυπρόθεσμα οφέλη.

 Η δίαιτα Yo-yo είναι συχνά το αποτέλεσμα ενός μη βιώσιμου σχεδίου απώλειας βάρους. Το κλειδί για τη διαρκή αλλαγή βάρους είναι η προσέγγιση της δίαιτας ως μια σταδιακή διαδικασία. Οι στόχοι απώλειας βάρους θα πρέπει να είναι μακροπρόθεσμοι, όχι για τους επόμενους 3 μήνες.

Είναι στην ανθρώπινη φύση να επανέρχεται σε συνθήκες γνωστές για εκείνο. Αποτελεί εκτός βιολογίας μας να προσπαθήσουμε να χάσουμε σε 2 μήνες το βάρος που έχει αποκτήσει σε δύο χρόνια. Το σώμα δεν ανταποκρίνεται σε αυτές τις γρήγορες αλλαγές.

Η δίαιτα Yo-yo μπορεί να αυξήσει το ποσοστό σωματικού λίπους σε βάρος της μυϊκής μάζας και δύναμης. Επίσης μπορεί να οδηγήσει σε λιπώδες ήπαρ, υψηλή αρτηριακή πίεση, διαβήτη τύπου 2 και καρδιακές παθήσεις ως αντίκτυπο της πρόκλησης παχυσαρκίας.

Οι μικρές και μόνιμες αλλαγές στον τρόπο ζωής σίγουρα θα βελτιώσουν τη ζωή ακόμα και αν η απώλεια βάρους είναι αργή και σταθερή.

References

https://en.wikipedia.org/wiki/Yo-yo_effect

Mackie GM, et al. Does weight cycling promote obesity and metabolic risk factors? Obesity Research & Clinical Practice. 2017;11:131.

Mehta T, Smith DL Jr, Muhammad J, Casazza K. Impact of weight cycling on risk of morbidity and mortality. Obes Rev. 2014;15(11):870–881.

Smith DL Jr, Yang Y, Nagy TR, et al. Weight cycling increases longevity compared with sustained obesity in mice. Obesity (Silver Spring) 2018. doi:10.1002/oby.22290

Longo VD, Panda S. Fasting, Circadian Rhythms, and Time-Restricted Feeding in Healthy Lifespan. Cell Metab. 2016;23(6):1048–1059.

Sutton EF, Beyl R, Early KS, Cefalu WT, Ravussin E, Peterson CM. Early Time-Restricted Feeding Improves Insulin Sensitivity, Blood Pressure, and Oxidative Stress Even without Weight Loss in Men with Prediabetes. Cell Metab. 2018. June 5;27(6):1212–1221

Amigo, I.; Fernandez, C. (2007). “Effects of diets and their role in weight control”. Psychology, Health & Medicine. 12 (3): 312–327. doi:10.1080/13548500600621545. PMID 17510902.